
İçindekiler
- IP kodu nedir?
- Birinci rakam: toza karşı koruma
- İkinci rakam: suya karşı koruma
- IP65, IP66 ve IP67 arasındaki fark
- IP kodu patlama korumasıyla aynı mıdır?
- Hangi ortamda hangi IP sınıfı?
- IP sınıfını bozan yaygın hatalar
- Seçim için pratik adımlar
- IP kodunu ürün sayfasında nasıl doğrularsınız?
- Kısa hatırlatma
- Sonuç
Bir exproof ürünün etiketinde ya da ürün sayfasında "IP66" veya "IP67" gibi bir ifade görürsünüz. Bu kod, ürünün gövdesinin toza ve suya karşı ne kadar korunduğunu söyler. Patlama korumasıyla doğrudan aynı şey değildir; ancak tozlu, yağışlı ya da yıkanan ortamlarda ürünün güvenliğini ve ömrünü doğrudan etkiler. Bu yazıda IP koruma sınıfının ne anlama geldiğini, exproof ürün seçimindeki yerini ve yaygın hataları anlatıyoruz.
IP kodu nedir?
IP, "Ingress Protection" (giriş koruması) ifadesinin kısaltmasıdır. IEC 60529 standardı (Türkiye'de TS EN 60529) ile tanımlanır ve bir elektrik gövdesinin katı cisimlere (toz dahil) ve suya karşı koruma derecesini belirtir. Kod, "IP" harflerinden ve iki rakamdan oluşur:
- Birinci rakam (0–6): Katı cisimlere ve toza karşı koruma
- İkinci rakam (0–9): Suya karşı koruma
Bir rakam yerine "X" yazılırsa, o özellik için derecelendirme yapılmadığı anlamına gelir (örneğin IPX7 ya da IP6X).
Birinci rakam: toza karşı koruma
| Rakam | Anlamı |
|---|---|
| 0 | Koruma yok |
| 1–4 | Giderek küçülen katı cisimlere karşı koruma (50 mm'den 1 mm'ye) |
| 5 | Toza karşı korumalı: Toz girebilir, ancak cihazın çalışmasını ve güvenliğini bozacak miktarda girmez |
| 6 | Toz geçirmez: Toz hiç girmez |
Tozlu ortamlar için 6 rakamı özel öneme sahiptir: Gövde içine toz girmesi hem sıcaklık hem de tutuşma açısından risk oluşturabilir.
İkinci rakam: suya karşı koruma
| Rakam | Anlamı |
|---|---|
| 0 | Koruma yok |
| 1–3 | Dikey damlama, eğik damlama ve yağmur/püskürtme |
| 4 | Her yönden sıçrayan suya karşı koruma |
| 5 | Her yönden düşük basınçlı su jetine karşı koruma |
| 6 | Her yönden güçlü su jetine karşı koruma |
| 7 | Geçici daldırmaya karşı koruma (standart koşullarda 1 metre derinlikte 30 dakikaya kadar) |
| 8 | Sürekli daldırmaya karşı koruma (üretici ile kullanıcı arasında kararlaştırılan koşullarda) |
| 9 | Yüksek basınçlı ve yüksek sıcaklıklı su jetine karşı koruma |
IP65, IP66 ve IP67 arasındaki fark
- IP65: Toz geçirmez, düşük basınçlı su jetine dayanıklı. Genel dış ortam ve yıkama için yeterli olabilir.
- IP66: Toz geçirmez, güçlü su jetine dayanıklı. Açık saha, tersane, yıkanan tesis ve yoğun yağış alan yerler için yaygın seçimdir.
- IP67: Toz geçirmez, geçici daldırmaya dayanıklı. Su baskını riski olan ya da kısa süreli suya batabilen ekipman için uygundur.
Önemli bir ayrıntı: IP67, IP66'yı otomatik olarak kapsamaz. Çünkü daldırma testi ile güçlü su jeti testi farklı koşullardır; bir ürün her ikisinden de geçmiş olabilir ya da yalnızca birinden. Bu yüzden "IP67 daha yüksek, o hâlde IP66'yı da sağlar" varsayımı yanlıştır. İkisi de gerekiyorsa üründe IP66/IP67 şeklinde çift kodlama aranmalıdır.
DünyaEx ürünlerinde sıkça IP66 görülür: Örneğin d Type LED floresan armatür ve d Type buat ürün sayfalarında IP66 belirtilir. Isı, nem ve su basma sensörleri gibi bazı ürünlerde ise IP67 yer alır; örneğin d Type ısı sensörü sayfasında bu sınıf görülür.
IP kodu patlama korumasıyla aynı mıdır?
Hayır. IP kodu ile patlama koruması (Ex) iki ayrı konudur:
- Ex etiketi, ürünün patlayıcı ortamı tutuşturmaması için alınan önlemleri belgeler.
- IP kodu, gövdenin toz ve suya karşı koruma derecesini belirtir.
Bir ürün yüksek IP sınıfına sahip olup Ex belgesi taşımıyorsa, patlayıcı ortamda kullanılamaz. Tersine, Ex belgeli bir ürünün IP sınıfı da ortamın nem ve toz koşullarına uygun olmalıdır.
Yine de ikisi arasında bağlantılar vardır:
- Toz ortamlarında (Ex t): Toz için gövde koruması prensibinde standartlar genellikle toz geçirmez gövde (IP6X) ister. İletken olmayan tozlar için bazı 22. bölge uygulamalarında IP5X yeterli olabilir; iletken tozlar (IIIC) için ise IP6X beklenir. Bu yüzden toz bölgelerindeki ürünlerin etiketinde IP6X sınıfını görmeniz doğaldır.
- Artırılmış güvenlik (Ex e): Bu koruma türünde standart, asgari bir IP sınıfı şart koşar (çıplak iletken parça içeren gövdelerde genellikle IP54 ve üzeri).
- Alev sızdırmaz gövde (Ex d): Gövdenin alev sızdırmazlığı, IP sınıfından bağımsızdır; IP ayrıca belgelenir ve test edilir.
Etiketin nasıl okunduğunu ATEX sertifikası nedir? yazısında anlattık.
Hangi ortamda hangi IP sınıfı?
| Ortam | Tipik beklenti |
|---|---|
| Kapalı, kuru alan; sınırlı toz | IP54–IP65 |
| Kapalı, tozlu alan (silo, değirmen) | IP6X (ör. IP65, IP66) |
| Açık saha, yağmur ve rüzgâr | IP65–IP66 |
| Yıkanan alan, tersane, güverte | IP66 |
| Su baskını riski, kısa süreli daldırma | IP67 |
| Basınçlı sıcak su ile yıkama | IP69 (ürüne özel) |
Bu tablo genel bir yönlendirmedir; ürün sertifikası ve ortam koşulları belirleyicidir.
IP sınıfını bozan yaygın hatalar
IP kodu, ürünün yeni ve doğru monte edilmiş hâli için geçerlidir. Sahada şu hatalar IP korumasını bozar:
- Hasarlı ya da yerinde olmayan conta. Kapak contası ezilmiş, kurumuş ya da kaybolmuşsa IP sınıfı geçersizdir.
- Sertifikasız rakor ve tapalar. Rakor ya da tapa, giriş boyutuna ve ürünün IP sınıfına uygun olmalıdır.
- Boş kablo girişlerinin açık bırakılması. Kullanılmayan girişler kapatılmazsa toz ve su girer.
- Kapağın tam sıkılmaması. Kapak yarım vidalı bırakılırsa koruma sağlanmaz.
- Sahada delik açmak. Gövdeye açılan her delik hem IP'yi hem de sertifikayı bozar.
- Yanlış kablo seçimi. Rakora uymayan çaptaki kablo sızdırmazlığı bozar.
- Yoğuşma ve nefes alma. Sıcaklık değişimi olan ortamlarda gövde içinde nem yoğuşabilir; bu konuda üreticinin önerileri izlenmelidir.
Seçim için pratik adımlar
- Ortamın toz ve su koşullarını (yağmur, yıkama, buhar, çamur, daldırma riski) belirleyin.
- Toz bölgesinde ürünün toz geçirmez olduğundan (IP6X) emin olun.
- Ürün etiketinde IP kodunun sertifikayla uyumlu olduğunu doğrulayın.
- Montaj sırasında yalnızca sertifikalı rakor ve tapa kullanın.
- Periyodik kontrolde conta ve kapak sıkılığına bakın; bu kontrolleri bakım ve kontrol yazısında ele aldık.
Seçimin diğer ölçütleri için exproof armatür seçerken nelere dikkat edilmelidir? yazısını inceleyebilirsiniz. Tozlu ortamlarda ek önlemler için gaz ve toz patlama tehlikesi olan ortamlarda elektrik ekipmanları yazısı faydalı olacaktır.
IP kodunu ürün sayfasında nasıl doğrularsınız?
IP sınıfı bilgisi üç yerde görülmelidir ve bunlar birbiriyle tutarlı olmalıdır: Ürünün üzerindeki etiket, ürünün teknik belgesi ya da sertifikası ve satış kataloğundaki ürün sayfası. Birinde IP66, diğerinde IP65 yazıyorsa, bu tutarsızlık satın almadan önce üreticiye sorulmalıdır. Ayrıca şunlara dikkat edin:
- IP kodunun hangi montaj durumu için geçerli olduğu (kablo girişleri sertifikalı rakorla kapalıyken, kapak tam sıkılıyken) belgede belirtilir.
- Ürünün bazı parçaları (ayrı bir sensör başlığı ya da uzatma kablosu gibi) farklı IP sınıfında olabilir.
- Aksesuar ve bağlantı elemanı eklendiğinde, toplam sistemin IP sınıfı en zayıf halkaya göre belirlenir.
Kısa hatırlatma
IP kodu bir ürünün "ne kadar sağlam" olduğunu değil, toza ve suya karşı hangi koşullarda korunduğunu söyler. Bu nedenle ortamı tanımadan yüksek rakam aramak yerine, ortamın gerçek toz ve su koşullarına karşılık gelen sınıfı seçmek ve bu sınıfı sahada da korumak gerekir.
Sonuç
IP koruma sınıfı, exproof ürünün toza ve suya karşı direncini gösteren önemli bir seçim ölçütüdür. Patlama koruması ile aynı şey değildir; ancak özellikle tozlu ortamlarda ve dış mekânda ürünün güvenliğini ve ömrünü belirler. IP66 açık saha ve yıkanan ortamlar için, IP67 kısa süreli daldırma riski olan yerler için yaygın seçimlerdir; IP67, IP66'yı otomatik kapsamaz. Doğru ürün seçimi kadar doğru montaj da IP korumasının devamı için gereklidir. Ürün gruplarımızı ürünler sayfamızdan inceleyebilir, ihtiyacınız için teklif talebi gönderebilirsiniz.
Bu yazıyla ilgili ürünler

d Type Zone 1 Led Floresan Armatür (Temperli Cam)
Patlayıcı gaz ve toz içeren ortamlarda aydınlatma için tasarlanmış, alüminyum gövdeli ve alev sızdırmaz exproof LED floresanlı armatür.

d Type Zone 1 Isı Sensörü (Alüminyum Döküm)
Zone 1/21 ve 2/22 için exproof kasa içinde dijital ekranlı, alüminyum gövdeli ısı sensörü.

d Type Zone 1 Buat (Alüminyum Döküm)
Zone 1 ve Zone 21 ortamlar için alüminyum gövdeli exproof buat (bağlantı) kutusu; büyük ve küçük boy seçenekleri.


